Waarom slaat mijn aardlekschakelaar steeds af?

Het gebeurt vaak op het slechtst denkbare moment: u staat onder de douche of midden in het koken, en plots valt de stroom uit. In de meterkast blijkt de aardlekschakelaar te zijn afgeslagen. Eén keer is vervelend, maar als uw aardlekschakelaar steeds afslaat, is er iets aan de hand. In dit artikel leggen we uit waarom dat gebeurt en hoe u de oorzaak zelf kunt opsporen.

Wat doet een aardlekschakelaar eigenlijk?

De aardlekschakelaar is het belangrijkste veiligheidsonderdeel van uw installatie. Hij meet voortdurend of er evenveel stroom terugkomt als er wegstroomt. Lekt er stroom weg — bijvoorbeeld via een defect apparaat of via uw lichaam — dan schakelt hij binnen milliseconden de stroom uit. Dat verschil hoeft maar klein te zijn (in woningen meestal 30 milliampère) om levensgevaarlijk te zijn.

Met andere woorden: als de aardlekschakelaar afslaat, doet hij precies waarvoor hij bedoeld is. Hij beschermt u. Het probleem is niet de schakelaar, maar datgene wat de lekstroom veroorzaakt.

De meest voorkomende oorzaken

In de praktijk zien we steeds dezelfde boosdoeners terugkomen.

1. Een defect apparaat

Verreweg de meest voorkomende oorzaak. Een wasmachine, vaatwasser, boiler of zelfs een oude waterkoker met een inwendig defect laat stroom weglekken. Vaak slaat de schakelaar dan af op het moment dat het apparaat aanslaat of opwarmt.

2. Vocht in de installatie

In Amsterdam, met zijn oude panden en grachtenwoningen, is vocht een veelvoorkomende oorzaak. Vocht in een buitenstopcontact, een vochtige kelder of een lekkage bij een lichtpunt zorgt voor een kruipstroom naar de aarde. Dit speelt vaker in oudere wijken zoals De Pijp en het Centrum, en typisch bij regen of na een lekkage.

3. Beschadigde of verouderde bedrading

In panden met bedrading van decennia oud kan de isolatie zijn aangetast. Een beschadigde kabel die de bouwconstructie raakt, veroorzaakt een lekstroom. Dit is lastiger zelf op te sporen en hoort thuis bij een vakman.

4. Te veel apparaten op één aardlekschakelaar

Elk apparaat heeft een minuscule, ongevaarlijke lekstroom. Tellen die van veel apparaten samen op, dan kan dat genoeg zijn om de schakelaar te laten afslaan, zonder dat één apparaat echt defect is. Dit wijst er vaak op dat de installatie te krap is opgezet — een goede reden om de groepenkast te laten bekijken.

5. Een versleten aardlekschakelaar

Ook de schakelaar zelf heeft een levensduur. Na vele jaren kan hij te gevoelig worden en zonder duidelijke aanleiding afslaan. Is uw schakelaar ouder dan 10 tot 15 jaar, dan is dit een reële mogelijkheid.

Stappenplan: zo spoort u de oorzaak op

Voordat u belt, kunt u vaak zelf achterhalen waar het probleem zit. Werk rustig en stap voor stap.

1. Zet de aardlekschakelaar weer omhoog. Blijft hij omhoog, dan was het mogelijk een eenmalige piek. Slaat hij meteen weer af, ga dan verder.
2. Zet alle groepen (de kleinere schakelaars) uit. Zet daarna de aardlekschakelaar omhoog; die moet nu omhoog blijven.
3. Zet de groepen één voor één weer aan. Op het moment dat de aardlekschakelaar opnieuw afslaat, weet u welke groep het probleem bevat.
4. Ontkoppel de apparaten op die groep. Haal alle stekkers eruit, zet de groep weer aan en sluit de apparaten één voor één aan tot de schakelaar afslaat. Het laatst aangesloten apparaat is de boosdoener.
5. Slaat hij af terwijl er niets is aangesloten? Dan zit het probleem in de vaste bedrading of in de schakelaar zelf, en heeft u een elektricien nodig.

Deze methode lost een verrassend groot deel van de gevallen op: meestal blijkt het een specifiek apparaat te zijn dat u kunt laten repareren of vervangen.

Vocht: de verborgen oorzaak in Amsterdamse panden

Vocht verdient een aparte uitleg, omdat het in Amsterdam zo vaak de boosdoener is en lastig te herkennen. Anders dan een defect apparaat geeft vocht zelden een duidelijk signaal — de aardlekschakelaar slaat ogenschijnlijk willekeurig af, vaak bij regen, na een lekkage of in een vochtige periode.

De usual suspects zijn buitenstopcontacten en buitenverlichting, vochtige kelders en souterrains, en lichtpunten of aansluitdozen waar ooit een lekkage is geweest. In oude grachtenpanden en benedenwoningen kruipt vocht soms via de muren tot in aansluitdozen die jaren geleden zijn weggewerkt. Het tijdelijk droger worden van de installatie verklaart waarom het probleem soms "vanzelf" weer weggaat — om bij de volgende regenbui terug te komen.

Vermoedt u vocht, let dan op het patroon: slaat de schakelaar vooral af bij nat weer of in een specifieke ruimte, dan wijst dat sterk die kant op. Het definitief opsporen vraagt meestal om meetapparatuur.

Hoe een elektricien de lekstroom opspoort

Lukt het u niet zelf, dan gaat een elektricien gerichter te werk dan alleen stekkers in- en uitpluggen. Met een isolatiemeter controleert hij of de isolatie van de bedrading nog goed is, en met een lekstroomtang meet hij de daadwerkelijke lekstroom per groep — vaak terwijl de installatie gewoon in bedrijf is. Zo wordt zichtbaar of de lekstroom uit één groep komt of zich over meerdere verdeelt.

Daarmee kan hij onderscheid maken tussen een defect apparaat, een vochtprobleem en een fout in de vaste bedrading, zonder onnodig muren of plafonds open te breken. Dat scheelt niet alleen tijd, maar ook herstelkosten. Bij een acuut probleem helpt onze storingsdienst u snel verder; gaat het om een verouderde meterkast met te weinig aardlekbeveiliging, dan is vaak een nieuwe groepenkast de structurele oplossing.

Wat u vooral niet moet doen

Zet de aardlekschakelaar nooit vast en overbrug hem niet. Sommige mensen raken het herhaaldelijk afslaan beu en zoeken een manier om hem omhoog te houden. Dat is levensgevaarlijk: u schakelt dan precies de bescherming uit die u tegen elektrocutie behoedt. Negeer ook een brandlucht, tikkende geluiden of warme stopcontacten niet — dat zijn signalen om direct te handelen.

Wanneer een elektricien inschakelen

Bel een professional als de aardlekschakelaar afslaat terwijl er niets is aangesloten, als u de oorzaak niet kunt vinden, als het probleem steeds terugkomt, of als u een brandlucht of warme onderdelen opmerkt. Een elektricien spoort met meetapparatuur de exacte lekstroom op zonder onnodig te hak- en breekwerk, iets wat zelf opsporen niet altijd lukt. Bij een acuut probleem helpt onze storingsdienst u snel verder.

Twijfelt u trouwens wat het verschil is tussen de aardlekschakelaar en de andere schakelaars in uw meterkast? Dat leggen we uit in ons artikel over het verschil tussen aardlekschakelaar en installatieautomaat.

Conclusie

Een aardlekschakelaar die steeds afslaat is geen kapotte schakelaar, maar een waarschuwing: ergens lekt er stroom weg. Meestal is het een defect apparaat of vocht, en met het stappenplan hierboven vindt u de oorzaak vaak zelf. Lukt dat niet, of slaat hij af zonder aangesloten apparaten, laat het dan nakijken — uw veiligheid is het niet waard om mee te gokken.

Komt u er niet uit? Neem contact op voor een vrijblijvende afspraak; wij sporen de oorzaak op en lossen het veilig op.